انواع سیم و کابل برق از جمله تجهیزات مهم برای سیستم الکتریکی ساختمان هستند. اگر در حال سیمکشی جدید هستید انتخاب سیم یا کابل مناسب نیمی از کار است.
سیمکشی برق بخش عمده هر پروژه الکتریکی است که انجام میشود. سیمهای برق از مس یا آلومینیوم ساخته میشوند و بعد از عایقبندی برای توزیع جریان در ساختمان به کار میروند.
با توجه به تنوع انواع سيم و کابل برق، یک برقکار ساختمان حرفهای میداند که برای سیمکشی جدید چه نوع سیم یا کابلی مورد نیاز است. اگر شما شخصا قصد سیمکشی ساختمان خود را دارید، توصیه میکنیم ضمن کسب اطلاعات لازم در این خصوص، تمامی موارد ایمنی را رعایت کنید.
برای اینکه انواع سیم و کابل برق را بشناسیم و کاربرد هر یک را در مدار برق ساختمان بدانیم باید با چند اصطلاح اصلی سیمکشی آشنا باشیم. سیم برق نوعی رسانا است که جریان الکتریسیته را هدایت میکند. در سیمکشی خانگی، هادی معمولاً از جنس مس یا آلومینیوم است که روکش عایق دارد.
انواع سیم برق و کاربرد آنها
همانطور که قبلا گفتیم سیمها شامل دو قسمت هادی و عایق هستند. هادی بخش انتقالدهنده جریان الکتریسیته بین نقاط مختلف است که از مس یا آلومینیوم ساخته میشود. این دو فلز نسبت به سایر فلزات جریان برق را بهتر هدایت میکنند و کاربرد بیشتری در سیمکشی دارند.
سیمها بر اساس قطر و بر حسب میلیمتر دستهبندی میشوند. سیمهایی با قطر 10 تا 20 میلی متر برای کاربردهای مسکونی مناسبتر هستند.
هر چقدر قطر سیم بزرگتر باشد مقدار جریان بیشتری را انتقال میدهد. در حالت کلی انواع سیم را به سه دسته به شرح زیر تقسیم میکنند.
- سیم مفتول
- سیم افشان
- سیم نیمه افشان
1. سیم مفتول و کاربردهای آن
سیم مفتول یا سیم خشک رسانای منفردی است که با پوشش PVC عایق میشود. مهمترین کاربرد سیم مفتول در صنعت ساختمانسازی است. علاوه بر این برای سیمکشی توزیعکنندههای برق و تابلوها هم کاربرد دارد. سیم مفتول را میتوان زیر گچ و داخل لولهها هم نصب کرد.
سیمهای مفتولی دارای ولتاژ نامی بین ۳۰۰ تا ۷۵۰ ولت هستند. این سیمها در فرکانسهای بالا کاربرد بیشتری دارند و از نظر هزینه بهصرفه هستند.
2. سیم افشان و کاربردهای آن
سیم افشان به عنوان سیم انعطافپذیر هم شناخته میشود. این سیم شامل چندین رشته نازک هادی است که به هم تابیده شدهاند. این رشتههای تابیده شده با لایه عایق از جنس پلاستیک یا PVC محافظت میشوند.
سیم افشان هم مانند سیم مفتول در سیمکشی ساختمان کاربرد زیادی دارد. سطح مقطع سیم افشان در جریان یکسان از سیم مفتولی بیشتر است. سیمهای افشان دارای ولتاز نامی بین ۳۰۰ تا ۷۵۰ ولت هستند.
3. سیم نیمه افشان و کاربردهای آن
سیمهای نیمه افشان از نظر ساختار و کاربرد شبیه به سیمهای مفتولی هستند. اگر به سیم با انعطافپذیری بیشتری نسبت به سیم مفتولی نیاز باشد از سیم نیمه افشان استفاده میشود.
انواع کابل برق و کاربرد آنها
همانطور که گفتیم کابل از یک یا چند رشته هادی در کنار هم تشکیل شده که در حفاظی عایق شدهاند. فلزات هادی مورد استفاده در کابلها مانند سیمها شامل مس و آلومینیوم با خلوص بالا هستند. ولتاژ سطح عایق کابل نسبت به زمین، صفر است.
1. انواع کابل برق بر اساس ولتاژ
انواع کابلهای برق را میتوان بر اساس سطح ولتاژ، کاربردهای مختلف، نوع هادی، نوع عایق، تعداد رشته و حفاظت الکتریکی و مکانیکی تقسیمبندی کرد. در ادامه با انواع مختلف کابل آشنا میشویم.
-
کابلهای فشار ضعیف
کابلهای فشار ضعیف یا ولتاژ پایین با نام LV که مخفف Low Voltage است شناخته میشوند. این کابلها برای تابلو برق، تجهیزات کوچک الکتریکی، مصارف خانگی، نصب در مکانهای عمومی و مصارف مسکونی گزینه مناسبی هستند. ولتاژ این سیمها بین ۳۰۰ تا ۱۰۰۰ ولت است.
بیشتر سیمها در خانه عایق هستند به این معنی که در پوشش پلاستیکی نارسانا پیچیده شدهاند. یکی از استثناها سیم ارث است که معمولاً از مس ساخته و با روکش سبز عایق میشود. در بعضی موارد هم بدون عایق است.
کابل، ترکیبی از دو یا چند سیم است که در پوشش عایق مونتاژ میشوند. رایجترین نوع کابل در ساختمان کابل NM است. این کابل شامل دو یا چند سیم مجزا است که داخل غلاف پلاستیکی محافظ پیچیده شدهاند. این کابل شامل یک یا چند سیم حامل جریان، یک سیم خنثی و یک سیم ارث است.
مقایسه بین سیم و کابل برق
برقکارها و افراد مختلف برای انواع سیم و کابل برق، اغلب از عبارات کلی “سیم” و “کابل” به جای هم استفاده میکنند. با این حال تفاوتهای قابل توجهی بین این دو وجود دارد. سیمها از نظر فنی به عنوان “رسانا” شناخته میشوند و برای سهولت کار ما آنها را سیم مینامیم.
زمان اتصال به زمین تجهیزات و مدارهای الکتریکی، سیمها ممکن است بدون عایق باقی بمانند یا با مادهای پوشانده شوند که از نظر فنی به عنوان عایق الکتریکی در نظر گرفته نمیشود و فقط از سیم در برابر خوردگی محافظت میکند.
در سالهای گذشته از لاستیک سیاه برای عایقکاری سیمها استفاده میشد؛ اما امروزه انواع مواد با تکنولوژی بالا برای محافظت از سیمها به کار میروند. سیمها ممکن است دفن شوند، در آب غوطهور باشند یا در معرض اشعه ماوراء بنفش، لرزش، مواد شیمیایی یا گرمای شدید قرار بگیرند.
کابل مجموعهای است که در کارخانه تولید میشود. انواع کابل از دو یا چند سیم لخت یا عایق شده تشکیل شدهاند. این سیمها توسط غلاف غیرفلزی یا فلزی محافظت میشوند. کابلها برخلاف سیمها به عنوان سیستم سیمکشی مستقل، معمولاً نیازی به قرار گرفتن در سیمراه ندارند.
