گلند ضد انفجار چیست؟

در دنیای صنعت و تاسیسات امروزی، ایمنی حرف اول را می‌زند به‌ویژه اینکه در محیط‌های حساس کوچک‌ترین غفلت می‌تواند سبب ایجاد حوادث جبران‌ناپذیری شود. در واقع تمامی سیستم‌های الکتریکی دارای قطعه‌ای پرخطر اما حیاتی با نام گلند ضد انفجار هستند که این اتصال‌دهنده قدرتمند علاوه بر محکم کردن کابل‌ها، به عنوان سدی نفوذناپذیر در برابر عوامل خطرناک عمل کرده و با عملکرد هوشمندانه خود از انتشار هرگونه جرقه یا شعله از داخل به بیرون و نفوذ مواد قابل اشتعال از بیرون به داخل سیستم جلوگیری می‌کند.

در ادامه این مبحث از سایت الکتروکارن به بررسی دقیق‌تر این جزء کلیدی ایمنی، انواع مختلف آن، کاربردهای وسیع و اهمیت بی‌بدیل آن در حفظ سلامت و دارایی‌ها می‌پردازیم.

گلند چیست؟

گلند‌های ضد انفجار، قطعه‌ای مکانیکی هستند که به انتهای کابل‌های برق متصل می‌شوند و آن‌ها را به سایر تجهیزات الکتریکی مانند جعبه‌های اتصال ضد انفجار، جعبه تقسیم‌ ها و دوشاخه‌ها محکم می‌کنند. این قطعه به ویژه در مناطق پر خطر ضروری است و به آب‌بندی و تقویت سیم‌های برق کمک می‌کند.

آتش‌سوزی یکی از حوادث رایج در سیستم‌های برق‌کشی صنعتی است که می‌تواند ضررهای مالی و جانی زیادی به همراه داشته باشد. گلند ضد انفجار به عنوان یکی از اجزای مهم در سیستم‌های الکتریکی و الکترونیکی طراحی شده است تا تجهیزات را در برابر خطرات ناشی از انفجار و آتش‌سوزی محافظت کند. این نوع گلندها به‌طور خاص در محیط‌های صنعتی و خطرناک مورد استفاده قرار می‌گیرند، جایی که وجود گازها، بخارات قابل اشتعال یا گرد و غبار می‌تواند تهدیدات جدی برای ایمنی کارکنان و تجهیزات ایجاد کند.

انواع گلند ضد انفجار

گلند کابل ضد انفجار، به دو نوع کلی ساده و آرموردار تقسیم می‌شود که در ادامه آن‌ها را بررسی خواهیم کرد:

• گلند فلزی ضد انفجار
• گلند ضد انفجار برنجی روکشدار

گلند ضد انفجار بدون آرمور

این دسته، بر خلاف انواع آرموردار، گلندهای با پایه‌ی کوتاهی هستند که روی کابل‌های ساده سوار می‌شوند. این گلندها، با مهار کردن کابل، آن را در مسیر درست هدایت می‌کنند. برای خرید گلند ضد انفجار می‌توانید سری به وبسایت الکتروکارن بزنید. همچنین برای بررسی انواع گلند ضدانفجار و دریافت مشاوره خرید، می‌توانید به فروشگاه ما در خیابان لاله‌زار مراجعه کنید.

گلند پلاستیکی ضد انفجار

گلند پلاستیکی از جنس پلاستیک ساخته شده‌ که باعث مقرون به صرفه بودن و وزن کم آن‌ می‌شود. این گلندها از تنوع رنگی بالایی برخوردارند و در رنگ‌هایی مانند خاکستری، نقره‌ای، طلایی و مشکی ارائه می‌شوند. ویژگی بارز آن‌ها ساختار متنوع و درجه حفاظت IP68 است که در برابر گرد و غبار، نفوذ آب و سایر مایعات مقاومت خوبی نشان می‌دهند. این گلندها تنها در نوع بدون آرمور موجود هستند و در چهار سایز M20، M25، M32 و M40 قابل دسترسی می‌باشند.

گلند برنجی ضد انفجار

گلند برنجی از دسته گلندهای فلزی است که از آلیاژ برنج، یعنی ترکیب مس و روی ساخته شده و روکشی از فلز نیکل بر روی آن کشیده شده که باعث می‌شود به گلند ضد انفجار تبدیل شود. در صورتی که گلند برنجی بدون روکش و محافظ باشد، به آن گلند صنعتی گفته می‌شود.

این گلند به دلیل زرد رنگ بودن و مقاومت بیشتر نسبت به سایر فلزات آهنی در برابر اسیدها و زنگ زدگی، مورد استفاده قرار می‌گیرد. گلند ضد انفجار برنجی به صورت آرموردار و بدون آرمور تولید و عرضه می‌گردد.

گلند ضد انفجار استیل

گلندهای استنلس استیل نسبت به گلندهای برنجی مقاومت بیشتری دارند و در برابر زنگ زدگی، خوردگی و فشار ایستادگی بالاتری نشان می‌دهند. این گلندها در نوع آرمردار و بدون آرمر و در سایزهای مختلف موجود هستند. قیمت گلندهای ضد انفجار استیل به‌طور قابل توجهی بیشتر از گلندهای برنجی است (۳ الی ۴ برابر)، بنابراین استفاده از آن‌ها در ایران کمتر رایج است و خواهان کمی دارند.

گلند آرموردار ضد انفجار

 این نوع از کابل‌ها، یک لایه محافظ از جنس فلز روی خود دارند که از ورود فشار به کابل ممانعت می‌کند. گلند ضد انفجار آرموردار، برای سوار شدن روی این نوع از کابل‌ها طراحی شده است. این گلند کابل آرموردار، گلند ضد انفجار با پایه‌های بلند هستند که متعلقات اضافی در قسمت میانی خود دارند. این متعلقات، قسمت آرمور کابل را مهار کرده و از وارد شدن فشار به آن، جلوگیری می‌کنند.

اجزای گلند آرموردار ضد انفجار

ساختار گلند ضد انفجار آرموردار معمولاً شامل چندین بخش اصلی است:

• بدنه گلند: این بخش معمولاً از مواد فلزی یا پلاستیکی مقاوم ساخته شده است که می‌تواند در برابر فشار و حرارت بالا مقاومت کند. بدنه گلند به گونه‌ای طراحی شده است که در برابر ضربه و آسیب‌های فیزیکی نیز مقاوم باشد.
• آرمور: آرمور به کار رفته در این گلندها معمولاً از فولاد ضد زنگ یا آلومینیوم ساخته می‌شود و وظیفه آن حفاظت از کابل در برابر آسیب‌های مکانیکی و حرارتی است. این آرمور همچنین به جلوگیری از نفوذ گازها و بخارات قابل اشتعال کمک می‌کند.
• نوارهای آب‌بندی: این نوارها به منظور جلوگیری از نفوذ رطوبت و گرد و غبار به داخل گلند استفاده می‌شوند. نوارهای آب‌بندی معمولاً از مواد لاستیکی یا سیلیکونی ساخته می‌شوند و به ایجاد یک محیط ایمن کمک می‌کنند.
• اتصالات: گلندهای ضد انفجار معمولاً دارای اتصالات متنوعی هستند که به نصب آسان و سریع آن‌ها کمک می‌کند. این اتصالات می‌توانند شامل پیچ و مهره، قفل‌های سریع و سایر سیستم‌های اتصال باشند.

کاربردهای گلند ضد انفجار آرموردار

گلندهای ضد انفجار آرموردار در محیط‌هایی که خطرات انفجاری وجود دارد بیشتر دیده می‌شوند. برخی از کاربردهای اصلی این گلندها عبارتند از:

• صنایع نفت و گاز: در این صنایع، وجود گازهای قابل اشتعال و بخارات نفتی می‌تواند خطرات جدی ایجاد کند. گلندهای ضد انفجار آرموردار به عنوان بخشی از سیستم‌های الکتریکی در این محیط‌ها استفاده می‌شوند تا از ایمنی تجهیزات و کارکنان اطمینان حاصل شود.
• صنایع شیمیایی: در کارخانه‌های شیمیایی، مواد شیمیایی خطرناک می‌توانند به راحتی بخارات قابل اشتعال تولید کنند. استفاده از گلندهای ضد انفجار در این محیط‌ها به کاهش خطرات ناشی از انفجار کمک می‌کند.
• کارخانه‌های تولیدی: در کارخانه‌هایی که از مواد قابل اشتعال استفاده می‌کنند، مانند کارخانه‌های تولید رنگ یا مواد شیمیایی، گلندهای ضد انفجار آرموردار به عنوان یک راه‌حل حفاظتی برای تجهیزات الکتریکی مورد استفاده قرار می‌گیرند.
• محیط‌های معدنی: در معادن، به ویژه معادن زغال‌سنگ، خطر انفجار ناشی از گاز متان وجود دارد. گلند ضدانفجار و گلند لوله شلاقی در این محیط‌ها به حفاظت از سیستم‌های الکتریکی و کاهش خطرات ناشی از انفجار کمک می‌کنند.
• تاسیسات دریایی: در کشتی‌ها و تاسیسات دریایی، وجود بخارات قابل اشتعال و شرایط سخت محیطی نیاز به استفاده از گلندهای ضد انفجار را افزایش می‌دهد. این گلندها به حفظ ایمنی تجهیزات و کارکنان در شرایط نامساعد کمک می‌کنند.

گلند بر اساس سایز رزوه

انواع گلند ضد انفجار لاله زار بر اساس سایز و نوع رزوه به دسته‌های مختلفی تقسیم می‌شوند که لزوما هر یک ویژگی‌ها و کاربردهای خاص خود را دارند. در واقع این تنوع محصولی به کاربران این امکان را می‌دهد تا بهترین قطعه را بر اساس نیاز پروژه خود انتخاب کنند. در ادامه انواع گلند را بر اساس سایز رزوه معرفی کرده‌ایم:

رزوه متریک

رزوه متریک یک استاندارد بین‌المللی برای مهره، پیچ و سایر اتصالات رزوه شده است که الزاماً این استاندارد توسط سازمان بین‌المللی ISO تدوین شده و به همین دلیل به آن رزوه ISO نیز می‌گویند.

ویژگی‌های رزوه متریک

• زاویه بین وجه‌های این رزوه ۶۰ درجه است.
• ابعاد رزوه متریک بر حسب میلی‌متر حساب می‌شوند.
• شکل مقطع رزوه به صورت مثلث متساوی‌الاضلاع با نوک بریده شده است.

رزوه‌های NPT

رزوه NPT یک استاندارد آمریکایی برای رزوه‌های مخروطی‌شکل است که جهت اتصال لوله‌ها و اتصالات استفاده می‌شوند. این نوع رزوه‌ها به صورتی طراحی شده‌اند که در زمان سفت شدن، یک اتصال محکم و آب‌بند ایجاد می‌کنند.

ویژگی‌های رزوه NPT

• به دلیل طراحی مخروطی و داشتن رزوه نر و ماده، این قطعه رد زمان بستن دچار اتصال فشاری می‌شود که در نتیجه به آب بندی کمک می‌کند.
• زاویه بین رزوه‌ها به صورت استاندارد ۶۰ درجه است.
• قله و دره‌های رزوه به صورت تخت طراحی شده‌اند.
• آب بندی در اتصالات قطعه از طریق فشار و درگیری بین دندانه‌های مخروطی نر و ماده ایجاد می‌شود.

گلند PG

گلندهای PG (Panzer-Gewinde) در سایزهای مختلف و معمولاً در سیستم‌های قدیمی و استانداردهای اروپایی کاربرد دارند. سایز آن‌ها با اعداد PG7 تا PG48 مشخص می‌شود و برای پروژه‌هایی که نیاز به دقت و ایمنی بالا دارند، مناسب است.

گلند نوع G

گلندهای نوع G بر اساس استانداردهای BSP (British Standard Pipe) تولید می‌شوند و با رزوه‌های نر و مادگی به یکدیگر متصل می‌شوند. این گلندها در پروژه‌های لوله‌کشی و سیستم‌های صنعتی کاربرد دارند.

سایز گلند ضد انفجار

PG یک استاندارد برای تعیین سایز گلندها محسوب می‌شود. در واقع، برای انتخاب گلند کابل مناسب(اعم از فلزی، پلاستیکی و غیره) بر اساس استاندارد PG، می‌توان از قطر خارجی کابل ورودی به تابلو برق استفاده کرد. در جدول زیر، به صورت کلی سایزهای گلند PG برای کابل‌های برق با قطر 3 تا 54 میلی‌متر ارائه شده است:

مزایای گلند کابل ضد انفجار

یکی از ویژگی‌های گلند کابل‌های ضد انفجار (cable gland)، بدنه فلزی آن‌ها است که معمولا از فولاد ضد زنگ و برنج ساخته می‌شوند؛ چرا که یک گلند فلزی می‌تواند عملکرد خوبی در برابر انفجار و خوردگی داشته باشد. دیگر مزایا و ویژگی این محصول کاربردی به شرح زیر است:

• ایجاد ایمنی و امنیت: گلند‌های ضد انفجار به کاربران کمک می‌کند تا در فضا‌هایی که احتمال انفجار آن زیاد است، محیطی با ایمنی بالا داشته باشند. همچنین با درزگیری گرد و غبار و رطوبت از اختلالات تاسیسات الکتریکی شما جلوگیری می‌کنند.
• کاهش خطر آتش‌سوزی: گلند‌ها با مهار هر گونه جرقه یا انفجار، به کاهش خطر آتش‌سوزی در محیط‌های بالقوه انفجاری کمک می‌کنند.
• بهبود عملکرد تجهیزات: نگه‌دارنده‌های ضد انفجار می‌توانند با کاهش تداخل نیروهای الکترومغناطیسی (EMF) به بهبود عملکرد تاسیسات الکتریکی شما کمک کنند.
• ایجاد ظاهری منظم: استفاده از این قطعه، نمای آشفته کابل‌‌ها را سامان می‌دهد و ظاهری مرتب‌تر به تاسیسات الکتریکی شما می‌بخشد.

• موجود در طیف گسترده‌ای از اندازه‌ها و طرح‌ها: با توجه به تنوع زیادی که این محصول دارد، پیدا کردن یک گلند مناسب برای رفع نیازهای خاص شما آسان شده است. همچنین می‌توانید این قطعات را به صورت سفارشی تقاضا کنید تا مطابق با نیازهای منحصر به فرد شما ساخته شوند.

کاربرد گلند کابل ضد انفجار

گلند ضد انفجار، همانطور که از نامش مشخص است؛ برای محیط‌های پرخطر طراحی شده است. همه ما می‌دانیم، صنعت نفت و گاز بسیار خطرناک است و به ندرت اتفاق می‌افتد که به طور تصادفی از روی عمد منفجر شوند. پس به طور کلی استفاده از گلند‌های ضد انفجار برای تمامی محیط‌های پر ریسک الزامی است، که در بخش زیر به برخی از این فضا‌ها اشاره می‌کنیم.

• کارخانه‌های تولید انرژی
• شرکت‌های تولید انواع مواد منفجره
• سیستم‌های کنترل و تولید جریان برق؛ مثل تابلوهای برق
• شرکت‌ها و مراکزی که با آلاینده‌های اشتعال‌زا کار می‌کنند.
• سیستم‌های ماشین ابزار و کارخانجاتی که دستگاه‌های اتوماتیک تولید می‌کنند.
• مراکز تولید و انتقال گاز و ترکیبات نفتی مثل پتروشیمی، پالایشگاه و شرکت نفت

تفاوت گلند ضد انفجار آرموردار و بدون آرمور چیست؟

کابل‌های آرموردار دارای یک لایه محافظ فلزی هستند که از وارد شدن فشار به کابل جلوگیری کرده و سبب افزایش استحکام قطعه می‌شوند. به همین دلیل در مناطقی که احتمال انفجار و یا وجود فشار فیزیکی بالاست، استفاده از گلند ضد انفجار آرموردار انتخاب بهتری خواهد بود و در مقابل گلندهای بدون آرمور ساختاری ساده با پایه‌های کوتاه‌تری دارند و برای کابل‌های معمولی مورد استفاده قرار می‌گیرند. صرفاً وظیفه اصلی گلندها مهار کابل و هدایت ایمن آن‌ها به داخل تجهیزات است.

جمع‌بندی

گلندهای ضد انفجار، اجزای حیاتی در سیستم‌های الکتریکی واقع در مناطق مستعد خطر محسوب می‌شوند چرا که این قطعات با عملکرد خود، نقش تعیین‌کننده‌ای در پیشگیری از وقوع انفجار و حریق ایفا نموده و ایمنی اتصالات الکتریکی را تضمین می‌کنند. به طور اصولی، انتخاب گلند کابل آرموردار باید همواره با در نظر گرفتن دقیق شرایط محیط بهره‌برداری صورت پذیرد، زیرا این قطعات به‌طور معمول در محیط‌های بیرونی و دارای ریسک بالا مورد استفاده قرار می‌گیرند و با افزایش سطح دشواری محیط یا اهمیت کابل مورد نظر، ضرورت استفاده از اتصالات کابلی با استحکام و دوام بیشتر نیز افزایش می‌یابد.